– ವಿಶೇಷ ಪ್ರವಾಸ ಲೇಖನ : ಶ್ಯಾಮ್ ಹೆಬ್ಬಾರ್.ಎಸ್
ಶ್ರೀನಗರ/ಪೆಹಲ್ಗಾಮ್ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ) www.bengaluruwire.com : ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗ ನಮ್ಮದೇಶದ ಸ್ವಿಜರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ತಾಣ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣಿವೆ, ಸರೋವರ, ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಕೃಷಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಇಲ್ಲಿದೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರವಾಸ ಲೇಖನ.
ಎಬಿಸಿ ಕಣಿವೆ: ಪಹಲ್ಗಾಮ್ನ ಮಧುರ ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ
ಪಹಲ್ಗಾಮ್ ಪಟ್ಟಣವು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯೇ “ಎಬಿಸಿ ಕಣಿವೆ” (ABC Valley). ಇದು ಮೂರು ಸುಂದರ ತಾಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ: ಅರು ಕಣಿವೆ (Aru Valley), ಬೇತಾಬ್ ಕಣಿವೆ (Betaab Valley), ಮತ್ತು ಚಂದನವಾರಿ (Chandanwari).
ಅರು ಕಣಿವೆ (Aru Valley): ಇದು ಪಹಲ್ಗಾಮ್ನಿಂದ ಕೇವಲ 12 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಕೋನಿಫರ್ ಅರಣ್ಯಗಳು, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದ ಹಿಮಾಲಯದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಈ ಕಣಿವೆಯು ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಲಿದ್ದರ್ ನದಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು.
ಬೇತಾಬ್ ಕಣಿವೆ (Betaab Valley): ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ‘ಬೇತಾಬ್’ ಚಿತ್ರೀಕರಣದ ನಂತರ ಈ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಈ ಕಣಿವೆ ಅದರ ಹೆಸರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಯನ ಮನೋಹರವಾಗಿದೆ. ತಿಳಿನೀರಿನ ನದಿ, ತೇಲುವ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳು ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು.
ಚಂದನವಾರಿ (Chandanwari): ಎಬಿಸಿ ಪ್ರವಾಸದ ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣ. ಇದು ಅಮರನಾಥ ಯಾತ್ರೆಯ ಮೂಲ ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹಿಮಚ್ಛಾದಿತ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮಂಜಿನ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ.
ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ :
ಎಬಿಸಿ ಕಣಿವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಏಪ್ರಿಲ್ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿ ಸೂಕ್ತ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿದ್ದು, ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸವಿಯಬಹುದು. ಮಂಜು ಮತ್ತು ಚಳಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ಉತ್ತಮ.
ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್: ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯ ಸ್ಥಳ
ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ (Gulmarg) ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಿರಿಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ – ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ ಗೊಂಡೋಲಾ (Gulmarg Gondola).
ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರ: ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್ ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು 13,500 ಅಡಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಕೇಬಲ್ ಕಾರಿನ ಹೋಗಿ ಬರುವ ದೂರ 11 ಕಿ.ಮೀ ಆಗಿದೆ.
ಎರಡು ಹಂತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಈ ರೋಪ್ವೇ ಎರಡು ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತವು ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ನಿಂದ ಕೋಂಗ್ದೂರಿ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಹಂತವು ಕೋಂಗ್ದೂರಿಯಿಂದ ಅಫರ್ವಾತ್ ಪೀಕ್ನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ.
ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ನೋಟ: ಗೊಂಡೋಲಾ ರೈಡ್ನಲ್ಲಿ ಪೀರ್ ಪಂಜಾಲ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿಖರಗಳ ಉಸಿರುಬಿಗಿ ಹಿಡಿಯುವ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಜನವರಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ತನಕ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ವಾತಾವರಣ, ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೋ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಭೇಟಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ: ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಿಮದ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಲು ಡಿಸೆಂಬರ್ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಹಸಿರು ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಮೇ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸೂಕ್ತ.
ಶ್ರೀನಗರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಮತ್ತು ದೋಣಿಮನೆಗಳ ನೆಲೆ :
ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬೇಸಿಗೆ ರಾಜಧಾನಿ ಶ್ರೀನಗರ (Srinagar), ಪ್ರಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.
ದಾಲ್ ಸರೋವರ (Dal Lake): ಶ್ರೀನಗರದ ಜೀವನ ರೇಖೆ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ದಾಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ದೋಣಿಮನೆಗಳಲ್ಲಿ (Houseboats) ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಕನಸು. ಇಲ್ಲಿನ ಶಿಖಾರಾ (Shikara) ಸವಾರಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫ್ಲೋಟಿಂಗ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ತೇಲುವ ತೋಟಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ: ಶ್ರೀನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಬೆಟ್ಟದ (Shankaracharya Hill) ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಇಡೀ ಶ್ರೀನಗರದ ನಗರ ಮತ್ತು ದಾಲ್ ಸರೋವರದ ಅದ್ಭುತ ನೋಟವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು.
ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೃಷಿ ವೈಭವ: ಕೇಸರಿ ಮತ್ತು ಸೇಬಿನ ವಿಶೇಷತೆ
ಕಾಶ್ಮೀರ ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯದ ತಾಣವಲ್ಲ, ಇದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೂ ಹೆಸರುವಾಸಿ.
1. ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಕೇಸರಿ (Kashmiri Saffron)
* ವಿಶಿಷ್ಟತೆ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪಾಂಪೋರ್ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೇಸರಿ ಬೆಳೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಕೇಸರಿಗೆ GI ಟ್ಯಾಗ್ (ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕ ಟ್ಯಾಗ್) ದೊರೆತಿದೆ.
ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನ: ಕೇಸರಿಯು ‘ಕ್ರೋಕಸ್ ಸ್ಯಾಟಿವಸ್’ ಎಂಬ ಹೂವಿನ ಒಣಗಿದ ಪರಾಗದ ಎಳೆಗಳು. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅರಳುವ ಒಂದು-ಬಾರಿ ಹೂವು. ಇದಕ್ಕೆ ತಣ್ಣನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ತಾಪಮಾನ (ಸುಮಾರು 10^\circ Cಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಅಗತ್ಯ. ಹೂವುಗಳನ್ನು ಕೈಯಾರೆ ಕೀಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಮೂರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಹತ್ವ: ಇದರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ, ಕಟುವಾದ ಸುವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ‘ಚಿನ್ನದ ಮಸಾಲೆ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬೆಲೆ ದುಬಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಡುಗೆ, ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಸೇಬು (Kashmiri Apple)
ವಿಶಿಷ್ಟತೆ: ಕಾಶ್ಮೀರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೇಬು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸೇಬುಗಳು ತಮ್ಮ ರಸಭರಿತತೆ, ಸಿಹಿ ರುಚಿ, ಮತ್ತು ಗರಿಗರಿಯಾದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ‘ಅಂಬ್ರಿ’, ‘ಮಹಾರಾಜಿ’, ಮತ್ತು ‘ರೆಡ್ ಡಿಲಿಶಿಯಸ್’ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ತಳಿಗಳು.
ಸೇಬು ಬೆಳೆಯುವ ವಿಧಾನ: ಸೇಬು ಮರಗಳು ಶೀತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸೇಬುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಹೂಬಿಡಲು ಅನುಮತಿಸಿ, ಆಗಸ್ಟ್ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಪರ್ವತದ ಮಣ್ಣು ಸೇಬು ಕೃಷಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ (ಸಲಹೆ)
ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ (ಏಪ್ರಿಲ್ – ಅಕ್ಟೋಬರ್): ಈ ಅವಧಿ ಶ್ರೀನಗರದ (Srinagar) ದಾಲ್ ಲೇಕ್ನಲ್ಲಿನ ಹೌಸ್ಬೋಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಸೂಕ್ತ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ನೀವು ಹಸಿರಾದ ಎಬಿಸಿ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಹಲ್ಗಾಮ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯಬಹುದು.
ಚಳಿಗಾಲ (ನವೆಂಬರ್ – ಮಾರ್ಚ್): ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಮಪಾತ ಮತ್ತು ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್ನ ರೋಮಾಂಚನಕ್ಕೆ ಈ ಸಮಯವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅಲ್ಲದೆ, ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಕೇಸರಿ ಕೊಯ್ಲಿನ ಸುಗ್ಗಿಯನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು.
ನೀವು ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಇತರ ತಾಣಗಳು:
ಶ್ರೀನಗರ: ದಾಲ್ ಸರೋವರ, ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ ಬೆಟ್ಟ, ಶಾಲಿಮಾರ್ ಮತ್ತು ನಿಶಾಂತ್ ತೋಟಗಳು.
ಸೋನ್ಮಾರ್ಗ್ (Sonmarg): ‘ಚಿನ್ನದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು’ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಲಡಾಖ್ಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರವಾಸವು ಕೇವಲ ಸ್ಥಳಗಳ ಭೇಟಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಅನನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವ ಒಂದು ಮರೆಯಲಾಗದ ಅನುಭವ. ಈ ಬಾರಿ ನಿಮ್ಮ ರಜಾದಿನಗಳಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಲ್ಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೀಯಿರಿ.
